Hoe overleef ik Egypte?

(Deze studie is een aanvulling op de preek over Exodus 2:23-3:10)

Inleiding

In de preek over Exodus 2:23-3:10 stond de vraag centraal: "Hoe overleef ik Egypte?". Eigenlijk was de vraag: hoe overleefden de Israëlieten Egypte? In de preek hebben we twee antwoorden gevonden op die vraag. Het eerste antwoord was omdat God naar hen omzag en gedacht aan de beloften aan Abraham, Isaak en Jakob. Het tweede antwoord was: langs de weg van het gebed. Hun hulpgeroep steeg op tot God en Hij hoorde hun gebed.

In deze studie voegen we nog een derde antwoord toe. De Israëlieten overleefden Egypte langs de weg van het geloof.

Geloven wat je niet ziet

Hebreeën 11:1 zegt dat het geloof de zekerheid is van de dingen die men hoopt, en het bewijs van de dingen die men niet ziet. Dat is een rake typering van de situatie van de Israëlieten in Egypte. Van de vervulling van de beloften die God aan Abraham, Isaak en Jakob had gegeven was weinig tot niets te zien. Toch geeft Hebreeën 11:22-24 ons inzicht in de hoop van de Israelieten op de vervulling van die beloften.

Tussen de vestiging van de Israëlieten in Egypte en de uittocht zit een behoorlijk aantal generaties. Op een of andere manier hebben ze kans gezien om het geloof en de hoop op de beloften van God levend te houden en over te dragen van generatie op generatie. De vraag is hoe de Israëlieten dat hebben gedaan.

Josef

Iets van een antwoord vinden we in Hebreeën 11:22 en Genesis 50:24-26. Josef had van zijn vader Jakob gehoord van de beloften van God. Hij vertelt het weer door. Er komt een dag dat Gods beloften in vervulling zullen gaan, een dag waarop de Israëlieten Egypte zullen verlaten.

Josef richt ook een zichtbaar teken op van die hoop. Zijn hoop en zijn geloof brengen hem tot een geloofsdaad. Hij laat zijn lichaam balsemen en in een kist (een sarcofaag). Die sarcofaag is door alle generaties heen een stille heenwijzing geweest naar de vervulling van Gods beloften.

De weg van het geloof bestaat dus uit twee dingen: vertellen van het verhaal en het stellen van geloofsdaden. Zo is het geloof en de hoop van de Israëlieten levend gehouden van generatie op generatie.

De ouders van Mozes

In Hebreeën 11:23 gaat het over het geloof van de ouders van Mozes. Zij leefden generaties later. Maar ook zij hebben weet van de beloften van God. Zij moeten dat geloof hebben ontvangen door de verhalen van hun ouders en de verhalen die werden verteld in de gemeenschap van de Israëlieten. Hun geloof in de vervulling van Gods beloften brengt de ouders van Mozes tot een geloofsdaad. Ze verzetten zich tegen Farao van Egypte, die alle jongens wil uitroeien, en verbergen Mozes.

Dat geloof van de ouders van Mozes verdiept zich op een bijzondere wijze. Er staat namelijk dat zij tot hun geloofsdaad komen omdat zij zien dat Mozes schoon was (Heb 11:23 en Ex 2:2). Als je daar over nadenkt lijkt dat een beetje vreemd. Dat ze het kind verborgen omdat het schoon was. Zouden ze het anders niet gedaan hebben.

Maar er staat eigenlijk iets anders. De vertaling van Exodus 2:2 in de Naardense Bijbel geeft dat goed weer: "ze ziet hem aan: ja, goed is hij". De uitdrukking "goed is hij" (Hebreeuws: ki-tob) is precies dezelfde uitdrukking die God gebruikt na elke scheppingsdaad in Genesis 1.

"En God zag, dat het licht goed was (ki-tob)" (Genesis 1:4).
"En God zag, dat het goed was" (ki-tob)" Genesis 1:10, 12, 18, 21, 25).
"En zij ziet, dat hij goed is (ki-tob)" (Exodus 2:2).

De ouders van Mozes hebben in dit iets heel bijzonders gezien in hun kind. Niet dat hij schoon van uiterlijk was. Maar zij hebben door het geloof gezien dat God in dit kind iets nieuws gaat beginnen. Iets dat te vergelijken was met een scheppingsdaad. Dat God in dit kind gaat omzien naar zijn volk. Daarom is dit kind ki-tob.

Dat doet ons ook denken aan de geboorte van Jezus. Ook toen waren er mensen die door het geloof zagen dat God in het kind Jezus zou omzien naar zijn volk, naar de hele mensheid. Zie de woorden van Simeon in Lucas 2:29-32. Ook in die zin is Mozes een type van Christus en Christus de meerdere van Mozes.

Dat de ouders van Mozes tot dat bijzondere inzicht kwamen was dank zij het feit dat het geloof was overgedragen van generatie op generatie.

Mozes

In Hebreeën 11:23 gaat het over het geloof van Mozes. Om de studie beperkt te houden is die tekst niet verder uitgewerkt.

De weg van het geloof voor ons

Deze studie kunnen we toespitsen op ons eigen leven met de volgende vragen.

Hoe houden wij ons geloof en onze hoop levend?
Hoe dragen wij het geloof over aan de volgende generatie?
Tot welke geloofsdaden brengt de hoop op de vervulling van Gods beloften ons?